Installatiespeech van burgemeester Miranda de Vries op 20 december 2017

Geachte leden van de Raad, Commissaris van de Koning, leden van het college, ere burgers (excuus aan mijn voorganger Mw Van Rijnbach, de titel ere inwoner zou je beter passen, ik ken je mening over wat je met burgers doet) , dames en heren,

In het verlengde van de slogan “Etten-Leur doet het gewoon” zou ik mijn gevoel toen ik op 30 juni mijn sollicitatiebrief voor het ambt burgemeester schreef, kunnen samenvatten als  “Etten leur heeft het gewoon”. Het is een gemeente die groot genoeg is om haar inwoners, organisaties en ondernemers goed te bedienen, en groot genoeg om volop te kunnen participeren in regionale samenwerking. Etten-Leur is goed bereikbaar, heeft mooie – bijna stadse -  voorzieningen en goede werkgelegenheid en werkgelegenheidsambitie. Dat gecombineerd met het knusse gevoel van een groot dorp, wie zou hier nou geen burgemeester willen zijn?

In mijn betoog zal ik me beperken tot drie ambities. De eerste ambitie wil ik overheidsparticipatie, of met een glimlach en verwijzing naar onze CdK meervoudige democratie,  noemen.  Mijn ambitie is om door te gaan om met de 5 O’s om samen aan de gemeente te bouwen. Met de vijf O’s bedoelt Etten-Leur Onze inwoners, Onderwijs en onderzoek, Organisaties, Ondernemers en andere Overheden. Met deze partijen werken we aan inhoudelijke ambities. Onze gemeente realiseert zich al langere tijd dat we alleen samen vooruit komen. De manier waarop we dat doen varieert per onderwerp, dat geldt ook voor de vraag wie het voortouw neemt. Steeds ontdek je dat met elkaar. Hierbij zullen we blijven experimenteren en dus ook blijven leren.

Het verrijken van de representatieve democratie – het stemmen en laten vertegenwoordigen – met vormen van participatieve democratie geeft meer vertrouwen en draagvlak. Het doet recht aan mensen met goede ideeën en de wil om te participeren. Bij deze ambitie gaat het ook over het samenspel tussen organisatie, college en gemeenteraad. Dan heb ik het ook over taken en verantwoordelijkheden. Een best lastig  vraagstuk is hoe je als kadersteller kunt kaderstellen als de bevolking zich al – door een heel actieve rol te nemen – heeft uitgesproken over een dossier. Hoe laat je je politieke idealen of politieke verschillen in het toedelen van waarden zien?  En hoe ga je om met variëteit in rollen en positie?

We zijn met deze vraagstelling een aardig eind op weg en we gaan hier wat mij betreft vol enthousiasme mee door. Samengevat: Etten-Leur doet het gewoon samen”, als uw burgemeester span ik me hier graag voor in.

Mijn tweede ambitie richt zich op een weerbare en zuivere overheid. Steeds vaker lezen en horen we dat gemeenten in de problemen komen door ondermijning van gezag en rechtsstaat. De Nederlandse bevolking heeft  vertrouwen in de democratie, de politiek en de rechtsstaat, maar het vertrouwen in politici neemt af. Dames en heren, dit is zorgwekkend, ook voor onze gemeente.

Integriteit kun je zien als onkreukbaarheid of rechtschapenheid. Centraal staat dat een betrokkene zich niet laat leiden door oneigenlijke belangen. Hij of zij handelt in het belang van de samenleving en laat zich daarvan niet afleiden door eigen belang of een specifiek groepsbelang. De politicus, bestuurder of ambtenaar is onomkoopbaar en onbaatzuchtig. Het met elkaar zorgen dat we op integere wijze de politiek bedrijven en de gemeente besturen is van levensbelang. Dit gaat verder dan het naleven van de eed, natuurlijk weet ieder raadslid, bestuurder en ambtenaar beter dan beloftes of toezeggingen te doen in relatie tot het werk in het ambt , maar dames en heren, ook de schijn van belangenverstrengeling dienen we te allen tijde te vermijden. Daarop alert zijn is een opdracht aan ons allen.

Daarom worden na de verkiezingen – zoals ook de afgelopen keer - de wethouderskandidaten gescreend en zijn partijen alert op wie zij voordragen als hun gemeenteraadsleden. Daarom is het mijn ambitie om bij de gemeenteraadsverkiezingen dit keer voor het eerst geen raadsleden of burgerleden in het stembureau zitting hebben. Hierover zal ik natuurlijk nog met de fractievoorzitters spreken en we hebben natuurlijk de plicht te zorgen voor voldoende en goed bemenste stembureaus ( ik heb de vergadering van afgelopen maandagavond teruggeluisterd). Hoe we dat doen, daar komen we nog over te spreken.

In het verleden waren het juist de raadsleden die belangeloos in de stembureaus zitting hadden. Ik heb daar begrip en waardering voor. Een gemiddeld politicus houdt van de democratie en participeert daarom graag op een verkiezingsdag. Maar alleen al de aanwezigheid van een raadslid kan een gevoel van verplichting oproepen en het past ons actief de schijn te willen vermijden. Ook het nieuwe kabinet is deze mening toegedaan en heeft wetgeving in het vooruitzicht gesteld.

Een weerbare overheid gaat een stap verder. Hierover zegt het regeerakkoord het volgende: “onze democratische rechtstaat moet weerbaarder gemaakt worden tegen radicale anti-democratische krachten”.

Verbodsbepalingen voor radicale organisaties die tot doel hebben onze democratische rechtsstaat omver te werpen of af te schaffen worden uitgebreid. Een zinvol streven maar weerbaarheid gaat verder en heeft ook een positieve kant, een weerbare overheid is ook een lerende overheid, een overheid die schokken weet op te vangen, die daarvan leert en sterker wordt. Op een goede manier omgaan met angst, weerstand en boosheid kenmerkt een vitale democratie. In een democratie kun je verdraagzaam reageren op onverdraagzaamheid. Niet gemakkelijk maar een vereiste.

Ondermijning is een begrip dat we tegenwoordig vaak horen, in Brabant vaak in een adem met hennep en andere drugs gerelateerde problematiek. Dat is een helaas veelvoorkomende verschijningsvorm.  Ondermijning is het risico op vermenging van de boven en onderwereld. Voor het produceren en verkopen van bijvoorbeeld Xtc zijn tientallen schakels ‘in wat normaal wordt gezien als de bovenwereld’ nodig; denk aan een pandeigenaar voor de huur van een locatie, een leasemaatschappij of verhuurder voor vervoer of misschien denkt een bedrijf in de verpakkingsindustrie wel “zooo, dat is een makkelijke klant”. Het boek “de achterkant van Nederland” van Tops en Tromp is wat mij betreft voor iedereen in het openbaar bestuur verplicht leesvoer omdat daarin zowel de risico’s als het begin van een opdracht aan het bestuur wordt gegeven. Met elkaar moeten we alert zijn op ondermijning, het kan niet zo zijn dat de criminaliteit, de onderwereld, steeds verder de gewone maatschappij en de politiek in blijft dringen. Daar moeten we ons tegen verzetten. Daarbij hoort een gedegen en consequente aanpak, daarbij hoort alertheid van u allemaal, want alle ogen en oren zijn nodig. Daarbij hoort nadrukkelijk ook de zorg voor de zwakkere in de samenleving zodat de verleiding niet te groot is. Samenvattend, “Etten-Leur doet het gewoon eerlijk”.

Mijn derde ambitie is dat Etten-leur een hippe gemeente blijft. Met hip bedoel ik – maar goed ik ben in ’70 geboren – vernieuwend en verandergezind met als doel steeds onze waarde in het publieke domein te vergroten.  Binnen de organisatie wordt in Etten-Leur gewerkt via waarderend vernieuwen, daarbij onderzoek je wat energie geeft en goed gaat en bekijk je daarna hoe je dat kunt verbreden en wat daarvoor nodig is. Dames en heren, het gaat niet over een organisatievorm maar wel over een lerende houding. Waar voorheen beleidsambtenaren, collegeleden en raadsleden de PDCA cirkel (plan-do-check-act) leerde, is in deze tijd iets anders nodig.

In onze samenleving is informatie een van de belangrijkste productiefactoren. De groei van de hoeveelheid data maar ook de analyse ervan is maar een onderdeel. Vraagt u zich maar eens af welk deel van uw leven u nog zonder app-je doet, onze Stefan vraagt ‘s morgen aan Siri (dat is niet zijn zusje, maar KI) wat voor weer het wordt zodat hij weet welke kleding aan te trekken. Of denk aan de technologie in uw auto die nu een omleiding voorstelt maar over een aantal jaren gewoon voor u omrijdt. Uw slimme energiemeter of uw smart watch die niet alleen de tijd doorgeeft, maar ook uw conditie in de gaten houdt en de whatsappjes subtiel laat binnenkomen.

Domotica of robots in de zorg of in de publiekshal, het moment dat opnieuw printen van je meubels goedkoper is dan de verhuiswagen laten komen, soms klinkt iets als toekomstmuziek, maar veel is er al. Het is er en het zal onze samenleving blijvend veranderen.

Ook in ons werk – voor de gemeenschap - hebben we hier rekening mee te houden. Slim sturen betekent efficiency winst – of het nu een sensor is die zegt dat een container vol is of dat de waterstand oploopt. Met datagedreven sturen krijg je een beter beeld van mogelijke problemen en daarmee de oplossingen. Waar Bol.com zonder dat ze u daarvan op de hoogte brengt nauwkeurig kiest wie achteraf mag betalen en wie die optie niet in zijn scherm krijgt, kan de gemeente er straks voor zorgen dat echt ieder kind in Eten-Leur mee op schoolreis kan. Natuurlijk met inachtneming van waarborgen over zorgvuldigheid en privacy. Zoiets abstracts als datagedreven sturing kan dus helpen zorgen dat echt iedereen meetelt en iedereen mee kan doen in Etten-Leur. 

Etten-Leur is eigentijds omdat ze dit voorziet en hierin investeert, niet alleen wordt dit onderkend in de organisatie, ook onze gemeenteraad heeft hier middelen voor beschikbaar gesteld. We zoeken nu een data-analist , mocht u nog een goede net afgestudeerde informatiekundige kennen, solliciteren kan nog tot de 28e. En wie zou niet in Etten-Leur willen werken.

Een kleine omleiding in dit verhaal, ik zei zojuist dat de PDCA cyclus niet meer past in een informatiesamenleving. De innovatiecyclus loopt wat diffuser; het begint soms bij agendavorming of coalitievorming ( is er steun om te gaan veranderen),  dan ga je experimenteren, daarna verbreden, verankeren en bij goede resultaten kan een nieuwe werkwijze het nieuwe normaal worden.

Zowel het werken vanuit het principe ‘hoe beleeft een inwoner dit, ook wel hostmanship genoemd’ als volgens de lijnen van datagedreven sturing is wezenlijk anders dan we vroeger gewend waren.

De drie ambities – aan het werk met overheidsparticipatie “Etten-Leur doet het gewoon samen”, een stevige aanpak op ondermijning “Etten-Leur doet het gewoon eerlijk ” en het blijven veranderen ofwel “Etten-Leur doet het gewoon innovatief”, geven een beeld van hoe ik naar Etten-Leur en naar het openbaar bestuur kijk, maar misschien vraagt u zich af “wie is nu die nieuwe burgemeester?”

Wat mij betreft schets ik zelf geen beeld, maar laat ik u dat uitvinden. Ik heb nog even overwogen om de mensen in de zaal de mij langer kennen- collega’s en raadsleden uit Geldermalsen, vrienden en familie - te vragen u dat te vertellen, maar ze zouden vandaag alleen complimenteus zijn. Wat ik hoop is dat u over een aantal jaren zegt: ze kan luisteren – een sterk onderschatte eigenschap -, ze is toegankelijk en betrokken (woorden uit de profielschets) en ze staat ergens voor. Wellicht kwam daarom mijn naam u al bekend voor. U krijgt een bestuurder die als het erop aan komt ergens voor staat.  Natuurlijk in de rol die ik heb, politieke dossiers laat ik graag aan de politiek over, maar bijvoorbeeld wel daar waar het gaat over de werking van ons bestuur of in openbare orde kwesties.

Ik ga bijna afsluiten. Van harte dank ik de CvK, de vertrouwenscommissie en de gemeenteraad van Etten-Leur voor het in mij gestelde vertrouwen. Ik zal doen wat in mijn vermogen ligt uw vertrouwen waard te zijn. Dank ook aan Piet, Thomas en Stefan die dit avontuur met mij aan willen gaan. Mocht u zich het afvragen, ons huis is verkocht en we verwachten in de zomervakantie te verhuizen.  Dan, mam, Wim, familie en vrienden, met zo’n druk bestaan is het überhaupt een wonder dat jullie nog met ons optrekken, dank en fijn!

Met plezier kijk ik uit naar het ontmoeten van de collega’s in de burgemeesterskring, bij de verbonden partijen en uit het veiligheidsveld. Ook kijk ik uit naar de kennismaking met het Stijlorenrijk en Ut Zwaaigat, met de carnavalsverenigingen en met onze gildes, het Cloveniesgilde en het Sint Hubertusgilde.  Dat gaat de komende tijd vast.

Daarnaast wil ik Etten-Leur en de Etten-Leurenaren graag leren kennen. Ik zei eerder, u mag zelf uitvinden wie uw nieuwe burgemeester is.  U bent daarvoor aan zet. Vorm een groep van minimaal 5 mensen die graag met mij wil kennismaken en meld u aan bij de gemeente (zie site). Het kan even duren, maar we gaan het regelen: of u nu enthousiaste vrijwilliger bent in de zorg, uit de cultuur, de sport, met kinderen, van een duurzaamheidscollectief, uit de buurt, een ondernemer of van een politieke partij, u mag het bedenken. Ik kom kennismaken en kijk ernaar uit u te ontmoeten.

Tot slot wens ik u allen fijne feestdagen en een voorspoedig 2018

 

Zoeken